يکشنبه ٢٨ دی ١٣٩٩
 


چاپ خبر Print
کتاب: مهارت های نظریه پردازی و مدل سازی

محصولات مرتبط: کتاب های دانشکده مدیریت و اقتصاد

موضوعات مرتبط: محصولات دانشی مدیریت دانش

مشخصات کتاب

عنوان‌: «مهارت های نظریه پردازی و مدل سازی»

 

تألیف: جیمز جکارد، جکوب جکوبی

ترجمه: مجتبی اسکندری

ویرایش ادبی: سیّدمحمّدباقر موسوی

صفحه ارایی: ناهید آقا میرزایی

نوبت‌ چاپ‌: اول (اسفند 1395)

شمارگان‌: 100 نسخه‌

قیمت: 510.000 ریال

 معرفی کتاب:

بخش اول: مفاهیم پایه

فصل اول:مقدمه

فصل دوم: ماهیت فهمیدن

فصل سوم:"علم" به مثابه رویکردی به فهمیدن

بخش دوم: فرایندهای محوری در نظریه پردازی

فصل چهارم: خلاقیت و تولید ایده

فصل پنجم: مفاهیم کانونی

فصل ششم: بیان روابط با استفاده از آزمایش های فکری

بخش سوم: چارچوب های نظریه سازی

فصل هفتم:مدل های علت و معلولی

فصل هشتم: مدل سازی ریاضی

فصل نهم: شبیه سازی، روشی برای بسط نظریه

فصل دهم : نظریه داده بنیاد و  ظهوریابنده

فصل یازدهم: نگاهی به اثرگذارترین اثر های فکری

بخش چهارم: مسائل پایانی در تحقیق

فصل دوازدهم: خواندن و نوشتن درباره نظریه ها

فصل سیزدهم: سخن اخر

ساخت «نظریه» در قلب فرایند تحقیق علمی جای دارد. راهبردهایی که دانشمندان اجتماعی برای تولید و توسعه اندیشه مورد استفاده قرار میدهند از آن جهت در غنا بخشیدن و ارتقاء سطح علمی محققان و دانش پژوهان جوان از اهمیت به سزایی برخوردارند که آنها را برای مشاغل و تخصص های پژوهش محور آماده می نمایند. اگرچه کتابهای فراوانی در زمینه روشهای نظریه سازی به رشته تحریر در آمده است، با این حال منابعی از این دست که مشکلات موجود در زمینه چگونگی آموزش مهارت نظریه پردازی به دانشجویان و دانش پژوهان را به صورت عملی و واقعی مطرح کرده باشند به نحو عجیبی انگشت شمارند. دانشجویان و به ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی معمولا درسهای مختلفی را در زمینه روشهای تحقیق و تحلیل داده ها می گذرانند، اما تجربه آنها درباره تبیین و تدوین نظریه تنها به شرکت در یک یا چند جلسه سخنرانی و یا مطالعه یکی دو فصل از یک کتاب محدود می شود. تعجب آور نیست که اکثریت دانشجویان با دیدن دورنمای تئوری پردازی مرعوب شده اند.

این کتاب روش های عملی و ابزارهای کاربردی لازم برای ساخت نظریه را در اختیار دانش پژوهان جوان قرار میدهد. در اینجا به هیچ وجه یک بحث دانشگاهی درباره نظریه و یا فلسفه علم مطرح نیست و ما قصد نداریم بیش از حد وارد جزئیات ادبیات مربوط به نظریه پردازی شویم. بلکه سعی خواهیم کرد تا با بهره گیری از روش های اکتشافی شناختی، شگردهای مبادله ای، و شیوه های تفکر - خصوصأ مفهوم پردازی - که آن را برای توسعه نظریات مفید یافتیم، در پیشبرد علوم اجتماعی مؤثر باشیم. بدین ترتیب امیدواریم بتوانیم فرایندهای تفکر و خلاقیت خوانندگان را به گونه ای شبیه سازی کنیم که در مورد پدیده ها به شکلی جدید بیندیشند و به دیدگاه هایی متفاوت دست یابند که در غیر این صورت به آن نمی رسیدند. هدف اصلی این کتاب فراهم نمودن رویکردی عملی، سهل الوصول و نظام مند برای ساخت نظریه و تقویت خلاقیت علمی در قلمرو مفهومی است. در واقع این اثر نسبت به اغلب کتابهایی که در این زمینه منتشر شده اند نمونه ای کاملا منحصر به فرد به شمار می رود زیرا بیش از آن که به تجزیه و تحلیل کلی نظام های فکری متکی باشد بر روی «جزئیات ایجاد نظریه» متمرکز شده است.

علم به عنوان یکی از بزرگترین ماجراهای مداوم در طول زندگی بشر، در پی درک ماهیت و علل اشیاء است. کتاب حاضر به دنبال کمک کردن در به جلو راندن دو گروه متمایز از مخاطبان در این سفر علمی است؛ گروه نخست، افرادی با تحصیلات دانشگاهی کارشناسی (با سطح نمرات بالا)، دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد که در آینده به عنوان محقق در حوزه های مختلف علوم اجتماعی مشغول به کار خواهند شد و فارغ التحصیلان جدید دکتری که به عنوان دانشمندان علوم اجتماعی فعالیت می کنند. گروه دوم شامل تمامی کسانی خواهد شد که تمایل دارند در آینده نه به عنوان پژوهشگر بلکه به عنوان کارمند در یکی از مشاغل تخصصی وابسته به علوم اجتماعی به کار گرفته شوند. تمامی این افراد قادر خواهند بود با مطالعه کتاب حاضر، نه تنها نظریه های علوم اجتماعی را که در نشریات تخصصی مطرح می شوند درک و ارزشیابی نمایند، بلکه خواهند توانست شکاف های احتمالی موجود در آنها را نیز تشخیص دهند. از سوی دیگر، مطالب عنوان شده در این کتاب آنها را کمک خواهد کرد تا دیدگاه صائب تری نسبت به نظریات گوناگون داشته باشند.

علاوه بر اینها، مطالب فصول مختلف کتاب را می توان در رشته های علمی مختلف مورد استفاده قرار داد. به عنوان نمونه، مثال های متعددی از رشته های انسان شناسی، بازرگانی، ارتباطات، تعلیم و تربیت، اقتصاد، بهداشت و درمان، بازاریابی، مطالعات سازمانی، دانش سیاسی روان شناسی، جامعه شناسی، مدیریت و ارائه شده اند. البته ممکن است برخی از اساتید مثال هایی با جزئیات بیشتر را که در ارتباط با رشته تحصیلی مورد نظرشان باشد ترجیح بدهند، اما به نظر مؤلفان، استفاده از مثال هایی از حوزه های متفاوت، دانشجویان را با میزان ارزش دیدگاه های میان رشته ای و به اشتراک گذاشتن آنها آشنا می نماید.

یادداشت ها و مطالب دست نویس مربوط به این کتاب، بارها چه به عنوان متن درسی در دوره های "نظریه سازی"، و چه به عنوان یکی از متون درسی کلاسهای تحقیق و روش شناسی" در مقاطع تحصیلات تکمیلی مورد استفاده قرار گرفته اند. بر حسب رویکرد دوم، تقریبا در تمامی جزوات روش شناسی قدیمی، فصل یا بخش مستقلی درباره ماهیت نظریه ها وجود داشت، هرچند بخش مربوط به چگونگی ساخت نظریه در متون کلاسیک معمولا بسیار مختصر بود و ارزش عملی چندانی نداشت. کتاب حاضر به منظور تأمین متن مورد نیاز استادان و کمک به دانشجویان در جهت یادگیری روش های انجام تحقیق و تبیین دقیق نظریه های مربوطه تدوین گردیده است. دانش کاربردی و جزئیاتی که در این کتاب درباره روش شناسی تحقیق آمده، به مراتب بیش از فصول کتاب های پیشین است. "ویلیام مک گوایر"، روانشناس اجتماعی معروف، اغلب از این که بیش از ۹۰درصد آموزش های موجود دانشجویان درباره روشهای به آزمون گذاشتن ایده ها بوده و کمتر از 10درصد از آنها به چگونگی دست یابی به این ایده ها پرداخته اند، ابراز نارضایتی کرده است. علی رغم تفاوتی که در فرایند تئوری سازی بین متون قدیمی و کتابهای جدید وجود دارد، نقش این مسئله در موفقیت روند تحقیق در هر دو مورد اساسی است. در حقیقت، بسیاری بر این باورند که بدون وجود نظریه اولیه، آزمودن تئوری بی معناست. بدین ترتیب یکی از اهداف این کتاب حرکت به سوی ایجاد تعادل بین ساخت و آزمایش نظریه است.

این کتاب برای مطالعه در طول 2 تا3 هفته اول کلاس های روش تحقیق در اختیار شرکت کنندگان قرار می گیرد. در این مدت از این کتاب به عنوان متن مستقل آموزشی استفاده شده و به دنبال آن، یک تا دو هفته جلسات سخنرانی و میزگرد براساس مطالب آن برگزار می شود. بدیهی است که مطالعه تمام فصل های کتاب در این جلسات مقدور نبوده و تنها قسمتهایی از آن براساس نیاز دانشجویان گزینش میشوند. یک "نقشه راه شفاهی"" ارائه میشود و خلاصه هر فصل به دانشجویان ارائه می شود. بر این نکته تأکید داریم که دانشجویان باید تمامی متن کتاب را بخوانند ولی آزمون از بخش های منتخب به صورت پرسش های ساده با پاسخ کوتاه از نمونه کوچکی از کتاب انجام میشود. در این میان، بسته به موضوع مورد تأکید دانشجویان، به برخی از گروه های دانشجویان، برخی فصل های خاص، واگذار نمی شود. به عنوان مثال، دانشجویانی که بیشتر بر تحقیق کیفی متمرکزند، معمولا نیازی به مطالعه فصلهایی همچون مدل سازی ریاضی و شبیه سازی نخواهند داشت. با این حال از آنجا که هدف در اینجا افزایش ابزارهای نظری دانشجویان می باشد فصولی که تمایلی به تدریس آن نیست را حذف می کنیم.

در خلال دوره های تئوری پردازی، از این کتاب به عنوان متن درسی اصلی استفاده شده و فصول کتاب به تدریج در جلسات سخنرانی و میزگرد مطرح می گردند. از دانشجویان می خواهیم یک یا چند فصل را مطالعه و در جلسه بعدی (یک هفته بعد آن را مورد بحث قرار دهند. پس از چند هفته از ایشان خواسته می شود هر کدام بر روی یک مقاله تجربی که در یک نشریه پژوهشی به چاپ رسیده است کار کنند. از یکی از دانشجویان نیز خواسته می شود تا تئوری ای را که در مقاله مطرح شده به طور مختصر تشریح کرده و سپس آن را نقد نماید. آن گاه استاد مطالبی را درباره مقاله یادشده برای تمامی دانشجویان بیان کرده و نظرات خود را با تحلیل یا تفسیر جامع تری ارائه میدهد. بسیار اتفاق می افتد که دانشجویان برداشتها و بیان متفاوتی درباره موضوع مورد بحث دارند. این شیوه از آن جهت آموزنده است که تمام کلاس در جهت توضیح و تبیین نقاط مورد اختلاف بر می آیند. در پایان ما با ارائه جمع بندی نهایی، تحلیل و نقد خود را درباره نظریه مزبور بیان می کنیم. البته هر اندازه دانشجویان با موضوع عنوان شده آشناتر می شوند سطح این تحلیل نیز به نحو فزاینده ای بالاتر می رود.

یکی از عمده ترین تکالیفی که به هریک از دانشجویان محول می گردد این است که از وی خواسته می شود نظریه ای در ارتباط با موضوعی که بدان علاقه مند است بسازد. ما در هفته های اول آنها را در انتخاب عنوان و نیز در جهت یافتن و خواندن ادبیات موضوع کمک می کنیم. آنها در اواسط ترم نظریه اولیه را ارائه می دهند. سپس در هفته های باقی مانده به تدریج آنها را راهنمایی می کنیم تا نظریه خود را پالایش و تکمیل کنند، آن را بسط داده و نهایی سازند. این کار به عنوان بخشی از تمرین کلاسی برای هر دانشجو انجام می گیرد؛ به گونه ای که هریک از

آنها فرایند خلاقیت و مراحل تکمیل تئوری را از نزدیک مشاهده نمایند. در واقع سعی ما بر این است تا شرکت کنندگان را تشویق نماییم تا در فرایند توسعه تکاملی طرح تحقیق نقش داشته و مشارکت نمایند.

کتاب مهارت های نظریه پردازی و مدل سازی" از قابلیتهای آموزشی قابل توجهی برخوردار است که ارزش آن را به عنوان متن درسی و منبع یادگیری بالاتر می برد". نخست این که در هر فصل، بخشی تحت عنوان "منابعی برای مطالعه بیشتر گنجانده شده که خواننده را به منابع اصلی برای مطالعه بیشتر در باره موضوعات مطرح شده در فصل) ارجاع میدهد. دوم اینکه، در انتهای هر فصل فهرستی از واژه های کلیدی آمده است که عبارات مهم و اصطلاحات تخصصی را توضیح می دهد. سوم این که مجموعه ای از تمرین ها در هر فصل وجود دارد که مخاطب را وامی دارد تا در زمینه مطالبی که در بخشهای مختلف هر بخش مطرح شده اند فکر کند. پاره ای از این تمرین ها با هدف تقویت مفاهیم در ذهن خواننده و برخی از آنها به منظور بهره گیری از مفاهیم مطرح شده در حل مشکلات آورده شده اند. و بالاخره این که در هر فصل به نکات جالبی بر می خوریم که عناوین آن فصل را پوشش می دهد یا برخی کاربردهای عملی مفاهیم عنوان شده در آن فصل را به نمایش می گذارد. این نکات در قالب یک مستطیل ارائه شده اند.

علاوه بر اینها، مدرسان تجربه های شخصی خود در موقعیتهای تحقیقی مختلف را نیز در این پروژه به کار می گیرند که شامل مطالعات کتابخانه ای، مطالعات پیمایشی در مقیاس های بزرگ و کوچک، شبیه سازی ها، و نتایج بررسی های انجام شده در موقعیتهای طبیعی را دربر می گیرند. پژوهشی که انجام یافته سعی داشته است علاوه بر حل مسائل کاربردی، تئوری پایه را نیز پیش ببرد. ما توانسته ایم بدون آنکه در مراحل مختلف کار تحقیقی نیازی به کمک مؤسسات دیگر پیدا کنیم با به کار گیری تیم هایی مرکب از کارشناسان و متخصصین رشته های مختلف علمی، وظیفه خود را به نحو قابل قبولی به انجام برسانیم. ما تعامل گسترده ای با محققین عرصه تبلیغات، انسان شناسان، زیست شناسان، نظریه پردازان دانش ارتباطات، دانشمندان مردم شناس، اقتصاددانان، فعالان حوزه تعلیم و تربیت، متخصصین بیماریهای فراگیر ، محققان حوزه بهداشت و درمان، تاریخ شناسان، حقوقدانان، بازاریابان، متفکران علوم سیاسی، پژوهشگران علوم اجتماعی، مدیران و جامعه شناسان برقرار و از نقطه نظرات ایشان در تدوین این کتاب بهره مند بودیم در همین جا از تمامی آنان تقدیر و تشکر می کنیم. با این حال اذعان داریم که اطلاعات و تجربه ما در مقایسه با طیف عظیم موضوعات و دیدگاه هایی که در سپهر علوم اجتماعی یافت می شوند بسیار اندک و محدودیت آفرین بوده است. از این جهت شاید کتاب حاضر را بتوان نتیجه برداشت محدود فردی مؤلفان از فرآیند نظریه پردازی عنوان کرد.

ما خود به این واقعیت معترفیم که توصیفی که در این کتاب از مسئله ساخت و تبیین نظریه ها ارائه می شود، بیش از آنچه دانشمندان علوم رفتاری کیفیت محور را مخاطب قرار داده باشد خطاب به اندیشمندان کمیت محور بیان شده است، و به جای آنکه فرایند را ملاک قرار  داده باشد به "متغیرها" توجه کرده است. تا اندازه ای، این امر بیشتر بدین دلیل است که در دانش های رفتاری، به ویژه برخی از رشته ها، «نظریه های مبتنی بر متغیر» بیش از سایر نظریه ها رواج دارند. البته انسان شناسی از این نظر، یک استثناست). با این همه ما سعی کرده ایم از هر دو دیدگاه استفاده کنیم و بر این باوریم که در این کتاب توانسته ایم هر دوی آنها را به خوبی نشان دهیم. از نظر مؤلفان، نظریه خوب نظریه ای است که به طور همزمان موضعی متغیر محور و فرایند محور داشته باشد. بنابراین، این مسئله حائز اهمیت است که بتوانیم بدون آنکه پیشداوری کنیم یا تبعیضی قائل شویم، هر دو نگرش را در نظر بگیریم. ما به این اصل واقفیم که دانشمند باید از چنان نقطه نظر گسترده ای برخوردار باشد که هر گاه لازم شد بتواند حرکت خود را آغاز نماید. شاید بهتر باشد گاهی درباره پدیده ها براساس متغیرها و گاه برحسب فرایندها فکر کنیم. این کتاب دیدگاه تفکر چندگانه را به یک مکتب فکری ترجیح میدهد. بدین ترتیب خوانندگانی که به روش تفکر خاصی عادت کرده اند ناچار خواهند بود با چشم و ذهن بازتری به موضوع نگاه کنند.

وقتی این کتاب برای کلاسی که اکثریت آن را دانشجویانی فرایند محور تشکیل می دادند تدریس میشد، فصل های مرتبط با شبیه سازی و مدل سازی ریاضی حذف می شدند ولی بقیه فصل ها به طور کامل مورد بحث و نقد واقع می شدند. برای اطمینان بیشتر، به دانشجویان در زمینه فصل های حذف شده تذکر لازم داده می شد تا دچار پیش داوری و اشتباه نشوند. به عنوان نمونه به آنها گفته می شد که فصل ششم (تبیین روابط با استفاده از تجربه فكری) و فصل هفتم (مدل های علت و معلولی) متغیر محور بوده اند. ولی در کنار این توضیح آنها تشویق می شدند تا با رویکرد بازتری نسبت به محتوای این فصول فکر کنند تا به روش تفکر ویژهای دست یابند و بتوانند همان طور که خود را با رویکرد نظریه های ظهوریابنده - داده بنیاد از قبیل آنچه در فصل دهم آمده است تطبیق داده اند با این رویکرد نیز تطبیق دهند. بدین ترتیب، مطالعه فصول برای دانشجویان کیفیت محور، بدین صورت است که ابتدا فصل های اول تا پنجم را به عنوان مقدمه مطالعه کرده و سپس به ترتیب فصل دهم درباره تئوری داده بنیاد، فصل ششم درباره تبیین روابط، فصل هفتم درباره مدل های علی، فصل یازدهم درباره سیستمهای تفکر تاریخی نافذ، فصل دوازدهم درباره خواندن و نوشتن تئوری و فصل سیزدهم درباره سخن آخر را مورد بررسی قرار دهند.

 

دانلود صفحات اولیه کتاب

-

 

1398/11/01 - ١٥:٥٧ / شماره خبر: ٩٧٣ / تعداد نمایش خبر: 360
1398/11/01 - ١٥:٥٧ / Code: ٩٧٣ / Number: 360
امتیازدهی
برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 





«نشریات علمی دانشکده»

  فصلنامه مدیریت راهبردی دانش سازمانی          فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی          فصلنامه مدیریت اسلامی          فصلنامه علمی پژوهش های راهبردی بودجه و مالی           نشریه علمی پژوهش های مدیریت سیستم

آدرس: تهران - بزرگراه شهید بابایی - دانشگاه جامع امام حسین (ع) - پردیس مرکزی- دانشكده و پژوهشكده مدیریت و اقتصاد

تلفن تماس: 77105823-021    پست الکترونیکی: ckm@ihu.ac.ir

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دانشگاه جامع امام حسین(علیه السلام) می باشد.
همراهان این صفحه:45924