چهارشنبه ٣٠ مهر ١٣٩٩
 


چاپ خبر Print
کسر خدمت:انطباق سنجی اندیشه اقتصاد مقاومتی با مکاتب اقتصاد سیاسی و اقتصاد اسلامی

موضوعات مرتبط: محصولات دانشی اقتصاد مقاومتی

عنوان:

انطباق سنجی اندیشه اقتصاد مقاومتی با مکاتب اقتصاد سیاسی و اقتصاد اسلامی

پژوهشگر:

احمد حشمتی مولائی

استاد راهنما:

دکتر اله مراد سیف

پاییز 1395

 

مقدمه
در جمهوری اسلامی ایران، پيش از انقلاب اسلامی، نظام سرمایه داری در جريان بود. به دنبال پيروزي انقلاب اسلامي لزوم استقرار نظام اقتصاد اسلامی به صورت يكي از ضرورت هاي اساسي كشور مطرح شد. در سال 1385 تحریم های اقتصادی ظالمانه ای توسط غرب علیه ایران با بهانه ی برنامه ی هسته ای و به دنبال ارجاع پرونده فعالیت هسته ای ایران از آژانس بین المللی انرژی اتمی به شورای امنیت، اعمال گردید. گرچه نخستین تحریم جامع و سراسری علیه ایران در دوران معاصر در زمان انتخاب دکتر محمد مصدق به نخست وزیری، در واکنش به این انتخاب توسط بریتانیا صورت گرفت. اولین قطعنامه شورای امنیت علیه ایران در زمان نخست وزیری وی به منزله ی واکنش علیه ملی شدن صنعت نفت ایران صادر شد. پس از آن هم در سال 1357 و پس از وقوع انقلاب تحریم هایی صورت گرفت، اما این تحریم ها در سال 1385 به اوج خود رسید.

در همین راستا، مقام معظم رهبری در نوروز سال 1386 تأکید فرمودند که : " من برنامه‌های استکبار جهانی علیه ملت ایران را در سه جمله خلاصه میکنم: اول، جنگ روانی؛ دوم، جنگ اقتصادی؛ و سوم، مقابله با پیشرفت و اقتدار علمی. دشمنیهای استکبار با ملت ما در این سه قلم عمده خلاصه میشود. در ادامه و در پی فشارهای اقتصادی از راه تحریم ها، مقام معظم رهبری در سال 1389 و برای اولین بار از واژه ی اقتصاد مقاومتی استفادهنمودند.و پس از آن در سال های 1390 و 1391 به تشریح ادبیات اقتصاد مقاومتی پرداختند. نهایتا در بهمن ماه  سال 1392 سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی ابلاغ گردید.

 

با توجه به ضرورت نگاهی علمی به مقوله اقتصاد مقاومتی كه در بند بیست و يکمسیاستهاي كلی ابلاغی از جانب مقام معظم رهبري بدان اشاره گشته است، این تحقیق با بررسی ظرفیتها و تجارب دیگر مکاتب اقتصادی، از جمله اسکولاستیک، کلاسیک، نئوکلاسیک، کینزین، مارکسیسم و مکتب تاریخی، سعی در سنجش میزان انطباق آنها با اقتصاد مقاومتی دارد.

ضرورت این سنجش از فرمایش مقام معظم رهبری در جلسه تبیین سیاست های اقتصاد مقاومتی هویداست:

" تکیه بر ظرفیتهاي داخلی به معناي چشم بستن بر امکانات كشورهاي ديگر نیست بلکه نظام اسلامی در كنار اتکاء به داشته هاي داخلی، از امکانات ديگركشورها نیز استفاده حداكثري خواهد كرد. اگرچه شرط لازم برای تحقق اقتصاد مقاومتی در نهادهای اقتصادی و مالی براساس انطباق آنها با شریعت مهم تلقی می شود، لکن طبق اهداف قانون اساسی مصوب سال 1358، این نهادها در عین حال لازم است به دنبال ارتقای عدالت ، رشد و سلامت اقتصادی در جامعه باشند. در همین راستا، اجرای مجموعه ای از سیاست های اقتصادی که منجر به کاهش تهدیدات و آسیب پذیری شده و افزایش توان خودبازیابی اقتصادی را فراهم می آورد به شکل گیری و تحقق اقتصادی منجرمیشود که صفت"مقاومتی" را به آن منضم میکند. این سیاست ها برای هر اقتصادی می تواند متفاوت از اقتصاد دیگر باشد. اما نتایج آنها یعنی مقاوم تر شدن اقتصاد برای همه ولو در سطوح مختلف یکسان است.

مسئله اصلی تحقیق اینست که آموزه های اصلی و شالوده فلسفی هر مکتب اقتصادی چقدر به سمت شکل گیری اقتصاد مقاومتی سوق می دهد. بدین منظور نخست می بایست تعریف و شاکله مورد وفاق از اقتصاد مقاومتی بیان و الزامات اجرای آن در اقتصاد (که منجر به مقاومتی شدن آن میگردد) شناسایی و معرفی شده، سپس مبانی فلسفی و آموزه های اصلی هر مکتب شناسایی شود و نهایتاً بمنظور انجام مقایسه تطبیقی، بررسی شود که پیامدهای اجرا و تحقق آموزه ها و اختصاصات  هر مکتب آیا به نتایج حاصله از اقتصاد مقاومتی مورد توافق ما، منجر می شود یا خیر.

 به عبارت دیگر کدام مکتب اقتصاد را مقاومتی تر می نماید ولو اینکه در آموزه ها و اختصاصات آن اشاره ای به لفظ اقتصاد مقاومتی نشده اما کارکردهای آن را بدنبال دارد. (با توجه به اینکه این، مفهومی نوپدید در ادبیات اقتصادی می باشد و لذا ممکن است آموزه های  برخی از مکاتب با چنین لفظ صریحی به آن اشاره نکرده باشند)

بنابراین در ابتدا و قبل از بررسی دیگر مکاتب و انطباق سنجی آنها با اقتصاد مقاومتی به مفهوم شناسی و سابقه تاریخی اقتصاد مقاومتی در جمهوری اسلامی ایران با بهره گیری از کلام مقام معظم رهبری میپردازیم. 

مفهوم شناسی اقتصاد مقاومتی

مقام معظم رهبری در جهت تبیین دقیق مفهوم اقتصاد مقاومتی، بارها در جریان پیام‌ها و سخنرانی‌های مختلف، به تعریف و توصیف این واژه پرداخته‌اند، که گزیده مهمترین آنها عبارتند از:

یک الگوی علمی متناسب با نیازهای کشور ما است، این آن جنبه ی مثبت امّا منحصر به کشور ما هم نیست. اقتصاد مقاومتی یعنی مقاوم سازی و محکم سازی پایه‌های اقتصاد کشور؛ این چنین اقتصادی چه در شرایط تحریم، چه در شرایط غیر تحریم، بارور خواهد بود و به مردم کمک میکند. اقتصاد مقاومتى یعنى ما اگر به نیروى داخلى، به ابتکار جوانها، به فعّالیّت ذهنها و بازوها در داخل، تکیه کنیم و اعتماد کنیم، از فخر و منّت دشمنان خارجى، خودمان را رها خواهیم کرد؛ راه درست این است. معناى اقتصاد مقاومتى این است که ما نگاه کنیم، ظرفیّتهاى بى‌پایانى را که در داخل هست جستجو کنیم، شناسایى کنیم، با برنامه‌ریزى درست و صحیح این ظرفیّتها را فعّال کنیم، این استعدادها به کار گرفته بشوند.  امّا در مورد اقتصاد و در مورد فرهنگ، یک اهتمام بیش از متعارف لازم است تا بتوانیم اقتصاد کشور را به شکلی دربیاوریم که از آن طرف دنیا کسی نتواند با یک تصمیم‌گیری، با یک نشست ‌و برخاست، بر روی اقتصاد کشورما و بر روی معیشت ملّت ما اثر بگذارد؛ این دست ما است، ما باید بکنیم؛ این همان اقتصاد مقاومتی است که سیاستهای آن در اسفند ماه ابلاغ شد. 

اقتصاد مقاومتی یعنی آن اقتصادی که مقاوم است؛ با تحریکات جهانی، با تکانه‌های جهانی، با سیاستهای آمریکا و غیر آمریکا زیرورو نمیشود؛ اقتصادی است متّکی به مردم.

اقتصاد مقاومتی به معنای مقاوم ساختن پایه‌های اقتصاد، یکی از وظایف عمومی امروز ما است و همه می‌توانند در آن نقش ایفا کنند، هم مسئولین و مسئولین قوای سه‌گانه، هم آحاد مردم، هم کسانی که دارای مهارت کارند، هم کسانی که دارای سرمایه‌اند.

مجموعه‌ی سیاستهای اقتصاد مقاومتی در واقع یک الگوی بومی و علمی است که برآمده‌ی از فرهنگ انقلابی و اسلامی ما است؛ متناسب با وضعیت امروز و فردای ما است. 

اقتصاد مقاوم آن‌وقتی است كه ما در داخل، ظرفیت داریم. با هر كدام از این مسئولین اقتصادی و مرتبط با این قضایا انسان می‌نشیند، می‌بیند اینها ظرفیت‌های داخلی فراوانی را می‌شمرند؛ این هم یك واقعیتی است كه بسیار مهم است. 





 

-

 

1399/04/01 - ١٨:٤٧ / شماره خبر: ١١٧٠ / تعداد نمایش خبر: 93
1399/04/01 - ١٨:٤٧ / Code: ١١٧٠ / Number: 93
برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 





«نشریات علمی دانشکده»

  فصلنامه مدیریت راهبردی دانش سازمانی          فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی          فصلنامه مدیریت اسلامی          فصلنامه علمی پژوهش های راهبردی بودجه و مالی           نشریه علمی پژوهش های مدیریت سیستم

آدرس: تهران - بزرگراه شهید بابایی - دانشگاه جامع امام حسین (ع) - پردیس مرکزی- دانشكده و پژوهشكده مدیریت و اقتصاد

تلفن تماس: 77105823-021    پست الکترونیکی: ckm@ihu.ac.ir

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دانشگاه جامع امام حسین(علیه السلام) می باشد.
همراهان این صفحه:1808